ปลาปริศนา ปลาสลิด
หากเอ่ยชื่อปลาสลิด บางบ่อ เชื่อว่าหลายๆ คนต้องร้องอ๋อ หรือคิดถึงรสชาติ ความหอม และความอร่อยของปลาเค็มตากแห้ง แต่ใครจะรู้บ้างว่ากว่าจะมาเป็นปลาสลิดบางบ่อ มีเส้นทางความเป็นมาอย่างไร กบนอกกะลาบุกนาปลาสลิด ไปเห็นกับตา สัมผัสกับตัว ถึงเส้นทางสายปลาสลิดบางบ่อ จากก้นบ่อ หรือที่เกษตรกรเรียกว่า นาปลาสลิด ถึงที่มาของการเกิดอุตสาหกรรมปลาสลิด ที่ครอบคลุมพื้นที่เลี้ยงปลา ๗๐,๐๐๐ ไร่ ทำรายได้ปีละไม่ต่ำกว่า ๔๐๐ ล้านบาท ทิศวงษ์ เกษตรกรผู้ผูกพันและเลี้ยงปลาสลิดมากว่า ๓ ทศวรรษ เล่าให้ฟังว่าสมัยอดีตย้อนไปราว ๘๐ ปี ที่บางบ่อไม่มีใครเลี้ยงปลาสลิด หรือปลาใบไม้ มีแต่นาข้าวเขียวท่วมทุ่ง จนกระทั่งประสบปัญหาเรื่องศัตรูทำลายข้าว เช่น หอยเชอร์รี่ หนู ปูนา จากเคยปลูกข้าว และขายข้าวเป็นรายได้หลัก กลายเป็นขายปลาในนาข้าวได้มากกว่าข้าว ซึ่งปลาในนาข้าวนั้นคือปลาสลิด จากนั้นชาวนาข้าวจึงเริ่มหันมาเลี้ยงปลาสลิดเป็นอาชีพหลัก โดยผู้บุกเบิกการเลี้ยงปลาสลิด ชื่อ ลุงผัน ตู้เจริญ ในปี พ.ศ. ๒๕๘๓ มีการการทำนาปลาสลิดในพื้นที่บางบ่อขึ้น ถือเป็นต้นแบบของการเลี้ยงปลาสลิดในยุคปัจจุบัน การเลี้ยงปลาสลิดต่อหนึ่งรอบใช้เวลาราว ๑ ปี เริ่มจากนำพ่อแม่พันธ์มาจาก สองส่วน ส่วนแรกมาจาก นาปลาของเกษตรกรเอง ส่วนอีกวิธีหนึ่งคือแลกเปลี่ยนพ่อแม่พันธุ์ปลาจาก พี่ ป้า น้า อา ญาติในบ่ออื่นๆ เนื่องจากการผสมกันเอง อาจทำให้ลูกเอ๋อ ไม่โต ไม่คุ้มกับค่าใช้จ่าย และเวลาที่สูญเสียไป จากนั้นปล่อยให้ผสมพันธุ์ตามธรรมชาติ ซึ่งมีการผสมพันธุ์คล้ายๆ ปลากัด นั่นคือตัวผู้ก่อหวอด ตัวเมียวางไข่ในหวอด ให้ตัวผู้สะบัดน้ำเชื้อใส่ไข่ เมื่อไข่ได้น้ำเชื้อสมบูรณ์ก็ปฏิสนธิกลายเป็นลูกปลา ปลาสลิดกินตะไคร้น้ำที่เกิดจากหญ้าเน่า ดังนั้นก่อนการเลี้ยงพ่อแม่ปลา เกษตรกรต้องปลูกหญ้า เช่น หญ้าแพรก หญ้าปล้อง ในนาปลา และจะฟันหญ้าทิ้งไว้ในน้ำจนเน่า ปลาจะมากิน ดังนั้นการเลี้ยงปลากับการปลูกหญ้าจึงเป็นเรื่องเดียวกัน และช่วงปีพ.ศ. ๒๔๑๐ พบว่ามีเกษตรกรนาปลาสลิดในพื้นที่ จ. สมุทรปราการ สูงถึง ๒,๐๐๐ ครอบครัว และครอบคลุมพื้นที่กว่า ๑๐๐,๐๐๐ ไร่ และพื้นที่บางบ่อกลายเป็นศูนย์กลางในการค้าปลาสลิดแปรรูป ที่เรียกว่าปลาสลิดหอม และปลาสลิดแดดเดียว ปลาสลิดทำรายได้ไม่ต่ำกว่าปีละ ๖๕๐ ล้านบาท ด้วยเหตุที่ อ.บางบ่อมีนาปลาสลิด และเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาสลิดจำนวนมาก ทำให้เกิดการนำปลาสลิดในนามาแปรรูปเพื่อการค้า และเนื่องจากปัจจัยแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นระบบน้ำ อากาศ และอาหาร เหมาะสมกับการเติบโตของปลา ทำให้เนื้อปลาสลิดที่บางบ่อ มีความมัน หวาน หอม และเป็นที่ติดอกติดใจของคนทั่วไป กลายเป็นที่มา ชื่อเสียง และสินค้าที่สร้างทั้งชื่อ และรายได้ให้กับคน และ อ. บางบ่อ การแปรรูปปลาสลิดบางบ่อ แบ่งออก ๒ แบบ คือ ปลาสลิดแดดเดียว และปลาสลิดหอม ซึ่งขั้นตอนการทำคล้ายๆ กัน นั่นคือ นำปลาสลิดมาขอดเกล็ด ตัดหัว ควักเครื่องในปลาออกเพื่อเป็นการถนอมอาหาร ป้องกันไม่ให้หัวไส้ทำให้เนื้อปลาเน่า จากนั้นนำไปคลุกเกลือ ทิ้งไว้ ๑ คืน จากนั้นนำไปตากแดด หากเป็นปลาสลิดหอมใช้เวลาตากแดดราว ๑ วันครึ่ง หากเป็นปลาสลิดแดดเดียว ก็ตากประมาณครึ่งวัน ไม่ยุ่งยากซับซ้อนแต่อย่างใด แต่จะเกิดอะไรขึ้นเมื่อนาปลาสลิดกำลังตกอยู่ท่ามกลางโรงงาน และนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ที่เกิดจากนโยบายของรัฐกระจายความเจริญออกสู่นอกเมือง สมุทรปราการทุกวันนี้กลายเป็นศูนย์กลางของอุตสาหกรรม โรงงาน และสนามบินนานาชาติที่ยิ่งใหญ่ของไทยสุวรรณภูมิ ความเจริญที่ทำรายได้และส่งผลต่อเศรษฐกิจของประเทศ กับแหล่งเกษตรกรรมเล็กๆ ใครจะอยู่ใครจะไป ติดตามได้ในกบนอกกะลา ปลาปริศนา ปลาสลิด ศุกร์ที่ ๑๙ พฤษภาคม นี้ สองทุ่มครึ่ง ทางโมเดริน์ไนน์ทีวี